Systemy usprawniające logistykę magazynową stali

Artykuł publikowany w czasopiśmie "Stal Metale & Nowe Technologie" nr wrz-paź 2011.

        Logistyka stali rządzi się swoimi prawami, które nieco inaczej wyglądają w przypadku producentów, a odmiennie wśród dystrybutorów. Producenci zazwyczaj produkują wyroby stalowe pod konkretne zamówienia, a gotowe produkty praktycznie od razu zostają przekazane do odbiorcy. Składowanie najczęściej wynika z czasu wyprodukowania i kompletowania zamówienia dla odbiorcy lub z nadwyżek, które wynikły z procesu produkcji. Optymalizacja procesu magazynowania w przypadku producentów dotyczy wówczas głównie odpowiedniego oznakowania wyrobów stalowych, automatyzacji i informatyzacji ewidencjonowania danych o procesie produkcji i realizowanych zamówieniach. Producenci zazwyczaj nie posiadają dużych magazynów i miejsc składowania, dlatego też mając na uwadze optymalizację procesów gospodarki magazynowej poleca się narzędzia informatyczne pomagające w zarządzaniu powierzchnią magazynową, którą posiadają oraz systemy optymalizacji ruchu suwnic. Dzięki nim można znacznie usprawnić procesy składowania i przepływów logistycznych eliminując zbędne ruchy, a także lepiej zarządzać przestrzenią dla wielu różnych procesów począwszy od kontroli jakości, przez składowanie i przygotowanie zamówień do odbioru.
          W przypadku dystrybutorów stali szeroki asortyment i odpowiednio duże stany magazynowe świadczą o bogatej ofercie i sile dystrybutora. Pozycja rynkowa tych firm wynika między innymi z jak najlepiej funkcjonującej logistyki. Stąd w firmach tego profilu najczęściej podejmuje się działania mające na celu optymalizację procesów magazynowania i logistyki.
       Standardowo odbiorcy wymagają oznakowania stali w postaci opisowej, coraz częściej zaś informacje te są zapisywane także z wykorzystaniem kodów kreskowych. Ich wprowadzenie pozwala usprawnić i znacznie przyspieszyć procesy logistyki w skali całego łańcucha dostaw. W polskich warunkach są przedsiębiorstwa, które z powodzeniem wykorzystują identyfikację w oparciu o kody kreskowe naniesione na etykietach, przywieszkach lub bezpośrednio na wyrobach stalowych. Zastosowanie kodów kreskowych pozwoliło im zautomatyzować ewidencję danych, a nośnik informacji w postaci kodu kreskowego jest czytelny i jednoznaczny, a więc bezbłędny w całym łańcuchu dostaw. W momencie wprowadzenia identyfikacji produktów z wykorzystaniem kodów kreskowych celowe staje się ich wykorzystanie również do optymalizacji procesów gospodarki magazynowej. W tym celu stosuje się systemy zarządzania magazynami klasy WMS (Warehouse Management System) oraz specjalistyczne komputery przenośne tzw. terminale, które mają wbudowane skanery kodów kreskowych. Na rynku dostępnych jest wiele różnych rodzajów terminali, a ich dobór uzależniony jest od potrzeb użytkownika, warunków i specyfiki pracy z urządzeniem  oraz budżetu. Dostępne są urządzenia zarówno przenośne jak i do montażu na wózkach widłowych. By móc mieć dostęp do aktualnych danych o procesach i stanach magazynowych poleca się zainstalowanie na terenie magazynu sieci radiowej WiFi. Wówczas terminale za pomocą modułu radiowego komunikują się z systemem dostarczając pracownikom dane o procesach i stanach magazynowych w czasie rzeczywistym. Terminale jak i czytniki mogą posiadać kilka różnych modułów skanujących. W przypadku skanowania kodów naniesionych trwale, bezpośrednio na produkcie stalowym konieczne jest zastosowanie specjalnych modułów skanujących DPM (Direct Part Marking), które wyróżnia nowoczesna technologia doświetlenia przy skanowaniu oraz możliwość zaawansowanej konfiguracji ustawień odpowiednich filtrów i doświetlenia przy odczycie kodów.
    Na wprowadzenie systemu znakowania i zarządzania magazynem składa się wiele różnych działań. Należy między innymi przeanalizować kwestie sposobów znakowania co uzależnione jest w dużej mierze od specyfiki produktów. Niektóre rodzaje produktów np. blachy trudno oznakować etykietami, często stosuje się wówczas zamiennie lub też równolegle znakowanie bezpośrednie. Bardzo często oznakowanie bezpośrednie wymuszone jest przez odbiorcę. Możemy wyróżnić wiele metod znakowania bezpośredniego. Na rynku dostępnych jest wiele prostszych i bardziej skomplikowanych systemów znakujących różnymi metodami. Wśród nich polecane są rozwiązania holenderskiego producenta RONMAS: stemplownice wielopunktowe (DMSM - Dot Matrix Stamp Marking), stemplownice kołowe (DWS - Daisy Wheel Stamper), wielopunktowe znakowanie farbą (DMPM - Dot Matrix Paint Marking), znakowanie DPM, technologie metal spray czy znakowarki atrametowe. Jedną z bardziej popularnych metod oznakowania trwałego jest technologia DPM, której zastosowanie pozwala na precyzyjne znakowanie drobnych detali oraz generowanie wysokiej jakości kodów 1 i 2D. Natomiast technologia DMPM pozwala na znakowanie nawet powyżej 900 stopni C. W takich warunkach farba jest nanoszona na produkt przez specjalnie zaprojektowane plujki o jednej lub kilku dyszach. Konstrukcja tego typu znakowarek gwarantuje minimalną konsumpcję farby zużywanej podczas procesu oraz zapewnia trwałość oznaczenia bez względu na rodzaj powierzchni (oleista, gorąca, zimna itp.).
       Zamiennie tam gdzie jest taka możliwość stosuje się etykiety lub przywieszki, które mogą być zadrukowane kodami kreskowymi lub mogą mieć tylko postać opisową. Nadają się do zadruku laserowego, termotransferowego, atramentowego czy mozaikowego. Branży stalowej poleca się zastosowanie specjalizowanych etykiet i zawieszek, które są odporne na niekorzystne warunki atmosferyczne, odporne na wysokie i niskie temperatury, na wilgoć i wodę (w przypadku składowania na zewnątrz), rdzę, substancje chemiczne, oleje czy smary. Mają doskonałą przyczepność na zabrudzonych, szorstkich, nierównych powierzchniach. Przywieszki mocowane są za pomocą klipsów, metalowych haczyków lub taśm opasających dowolny produkt stalowy. W przypadku zastosowania identyfikacji z nadrukiem kodów kreskowych konieczne jest zastosowanie do ich wydruku przemysłowych drukarek termotransferowych. Wydruk w tej technologii jest trwalszy i odporny na działanie czynników zewnętrznych takich jak temperatura, światło czy wilgoć. Drukarki etykiet w procesach, w których występuje duże zapylenie czy możliwość ich zniszczenia dodatkowo są zabezpieczone specjalną obudową. Mogę one również występować jako element automatycznego systemu drukująco- aplikującego etykiety bez udziału czynnika ludzkiego.
      Wprowadzając systemy kodów kreskowych z wykorzystaniem oznakowania, terminali i systemów zarządzających logistyką mamy możliwość znacznej redukcji pomyłek np. przy wysyłce i załadunku zamówień. Pomyłki mają najczęściej poważne konsekwencje, które rzutują nie tylko na wizerunek dostawcy, ale bardzo często kończą się na znacznych kosztach związanych z reklamacjami. Minimalizacja kosztów funkcjonowania widoczna jest również dzięki przyspieszeniu procesów, automatyzacji i lepszej organizacji pracy. Dzięki powyższym rozwiązaniom można na przykład tworzyć różnorodne dokumenty i ewidencjonować dane w miejscu fizycznej pracy, a dane w systemie informatycznym na skalę zarządczą widoczne są w ułamku sekundy. Mamy pewność, że dane te są poprawne, wpisane, a najczęściej zeskanowane tylko raz, a więc nie zawierają błędów wynikających z odręcznego wpisywania i zliczania. Znakowanie bezpośrednie na produktach zapisane w kodzie kreskowym jest swojego rodzaju ?odciskiem palca?, dowodem na to, że dany produkt pochodzi od danego producenta. Identyfikując dane w kodzie kreskowym trwałymi sposobami możemy zapisać ważne dla nas informacje i po odczytaniu błyskawicznie mieć dostęp do danych historycznych dotyczących procesu technologicznego.